Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması Nedeniyle Boşanma - Samsun Avukat
18 May 2026 |
Yönetici
1. Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması Nedir?
Evlilik birliğinin temelinden sarsılması, eşlerin artık sağlıklı bir evlilik hayatı sürdürebilmelerini imkansız kılacak ölçüde birbiriyle geçinemez hale gelmesidir. Bu durum, eşlerin birbirinden kaynaklanan sebeplerle evlilik birliğinin devamının, kendilerinden beklenemeyecek derecede çekilmez ve dayanılmaz bir hal almasıdır. Halk arasında daha yaygın olarak şiddetli geçimsizlik olarak da bilinir. Önemli olan, tıpkı zina gibi tek bir olay değil; hakaret, güvensizlik, şiddet, ilgisizlik, geçimsizlik gibi olaylar bütününün, ortak hayatı sürdürmeyi imkansız hale getirmesidir.
2. Hukuki Dayanak ve Şartları (TMK 166)
Türk Medeni Kanunu'nun 166. maddesi, genel boşanma sebebini düzenlemektedir. Bu madde, olayın koşullarına göre farklı fıkralarda uygulama bulur.
TMK 166/1 - Tamamen Veya Eşit Kusurlu Eşlerin Boşanması
Bu fıkraya göre, eşlerin her ikisinin de kusurlu olması (hatalı olması) halinde dahi boşanma mümkündür. Şartları şunlardır:
-Temelinden sarsılma: Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış olmalıdır.
-Kusur şartı yok: Bu durumda, boşanma davasını açan eşin kusursuz veya az kusurlu olması gerekmez. Taraflar eşit kusurlu olsa bile, hâkim boşanmaya karar verebilir.
TMK 166/2 - Davacının Daha Az Kusurlu Olduğu Durum
Bu fıkra, davacı eşin daha az kusurlu, davalı eşin ise ağır kusurlu olduğu hallerde uygulanır. Bu durumda da yukarıda sayılan şartlarla birlikte, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı ispatlanmışsa mahkeme boşanmaya hükmeder.
TMK 166/3 - Anlaşmalı Boşanma
Bu fıkra, eşlerin boşanma ve fer'ileri (nafaka, tazminat, velayet ve mal paylaşımı) konusunda tam olarak anlaştıkları anlaşmalı boşanma davasının dayanağıdır. Şartları:
-Evlilik en az 1 yıl sürmüş olmalıdır.
-Eşler birlikte başvurmalı veya bir eşin açtığı davayı diğer eş kabul etmelidir.
-Hâkim, eşleri bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmeli ve boşanma protokolünü onaylamalıdır.
TMK 166/4 - Daha Önce Boşanma Davası Reddedilenler İçin
Bir boşanma davası reddedilmiş ve ret kararı kesinleşmişse, bu kararın kesinleşmesinden itibaren üç yıl geçmesi ve bu süre içinde ortak hayatın yeniden kurulmamış olması halinde, eşlerden her biri yeniden boşanma davası açabilir. Bu durumda, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı karine olarak kabul edilir.
3. Davada İspat Yükü ve Deliller
Bu davalarda ispat yükü, boşanmayı talep eden tarafa aittir. Davacı, evliliğin dayanılmaz hale geldiğini inandırıcı delillerle ispatlamalıdır.
Kabul Edilebilir Deliller:
-Tanık Beyanları: Geçimsizliğe şahit olan komşular, arkadaşlar veya aile üyelerinin mahkemede vereceği ifadeler.
-Ses ve Görüntü Kayıtları: Tehdit, hakaret veya şiddet içeren anlara ait kayıtlar.
-Yazışmalar: Tehdit veya güvensizlik yaratan mesajlar, e-postalar.
-Sosyal Medya Paylaşımları: Küçük düşürücü, taciz edici paylaşımlar.
-Bilirkişi Raporları: Şiddet iddiası varsa adli tıp raporları.
-İkrar (Kabul): Tarafların mahkemede bir vakıayı ikrar etmesi halinde, o konuda ispata gerek kalmaz.
Önemli Uyarı: Hukuka aykırı yollarla, örneğin özel hayatın gizliliğini ihlal ederek elde edilen deliller (izinsiz ses kaydı, eşin telefonuna izinsiz bakma gibi) mahkemede dikkate alınmayabilir.
4. Davanın Hukuki Sonuçları (Tazminat ve Nafaka)
Boşanma kararı verilmesinin yanı sıra, taraflar birbirlerinden maddi ve manevi tazminat ile nafaka talep edebilirler. Bu taleplerin kaderi doğrudan kusur durumuna bağlıdır.
Kusur Belirlemesi (TMK 178)
Mahkeme, hangi tarafın evliliğin sona ermesinde ne oranda kusurlu olduğunu tespit eder.
Manevi Tazminat (TMK 174/2)
Boşanmaya sebep olan olaylar nedeniyle kişilik hakları saldırıya uğrayan kusursuz veya daha az kusurlu eş, manevi tazminat talep edebilir. Ağır kusurlu olan bir eşin manevi tazminat talebi reddedilir.
Maddi Tazminat (TMK 174/1)
Boşanma yüzünden mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu eş, maddi tazminat talep edebilir.
Yoksulluk Nafakası (TMK 175)
Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan ve kusuru daha ağır olmayan eş, diğer eşten mali gücü oranında yoksulluk nafakası talep edebilir.
5. Yargılama Usulü (Görevli ve Yetkili Mahkeme)
Görevli Mahkeme
Boşanma davalarına bakmakla görevli mahkeme, Aile Mahkemeleridir. Aile Mahkemesi olmayan yerlerde, Asliye Hukuk Mahkemesi, "Aile Mahkemesi sıfatıyla" bu davalara bakar.
Yetkili Mahkeme
TMK'nın 168. maddesine göre, boşanma davası; eşlerin son olarak birlikte oturdukları yer mahkemesinde veya davalı eşin yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. Davacı eşin, kendi yerleşim yerinde de dava açma hakkı vardır.
6. Yargıtay Kararları Işığında Güncel Uygulama
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin konuya ilişkin emsal kararları bulunmaktadır.
Fiili Ayrılık (TMK 166/4): Yargıtay'a göre, TMK 166/4 maddesine dayanılarak açılan davada, ilk boşanma davasını açarak boşanma sebebi yaratan eşin kusurlu olduğu gözetilmelidir.
Tazminat ve Nafaka: Yargıtay içtihatlarına göre, tazminat ve nafaka gibi fer'î taleplerin kaderi, doğrudan doğruya "kusur" durumuna sıkı sıkıya bağlıdır. Ağır kusurlu eş, yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat talep edemez.
7. Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Soru 1: Evlilik birliğinin sarsılması davası ne kadar sürer?
Bu davalar, eşlerin kusur durumuna, delillerin niteliğine ve mahkemenin yoğunluğuna bağlı olarak değişmekle birlikte ortalama 1 ila 3 yıl arasında sürmektedir.
Soru 2: Ağır kusurlu eşin boşanma davası açma hakkı var mı?
Evet. TMK 166/1, eşit kusurlu taraflara dava açma hakkı tanır. Ancak ağır kusurlu eş, kusursuz eşten manevi tazminat veya yoksulluk nafakası talep edemez.
Soru 3: Dava sürerken eşler aynı evde yaşamak zorunda mı?
Hayır. Dava süresince eşler ayrı evlerde yaşayabilir. Bu, davanın seyrini olumsuz etkilemez. Hatta fiili ayrılık süresi, TMK 166/4 kapsamında açılacak bir davada faydalıdır.
Soru 4: Maddi ve manevi tazminat miktarı nasıl belirlenir?
Mahkeme, tarafların sosyal ve ekonomik durumlarını, kusur oranlarını, paranın satın alma gücünü ve tarafların menfaatlerini göz önünde bulundurarak takdir eder.
Samsun BCA Hukuk ve Danışmanlık Olarak Yanınızdayız
Evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle boşanma, uzmanlık gerektiren karmaşık bir hukuki alandır. Doğru delillerle desteklenmemiş bir dava, reddedilme riski taşır. Ayrıca kusur durumunun doğru tespit edilmemesi, tazminat ve nafaka gibi mali haklarınızı kaybetmenize neden olabilir.
Av. Besim Can Akbaş liderliğindeki ekibimiz, aile hukuku alanında uzman kadrosuyla, çekişmeli boşanma davalarında müvekkillerimize hukuki danışmanlık sunmakta; delillerin toplanması, kusur tespiti, tazminat ve nafaka talepleri ile dava sürecinin başlangıcından sonuçlanmasına kadar yanınızda yer almaktadır.
Hak kaybına uğramamak, en doğru kararları almak ve yanınızda güçlü bir hukuki destek görmek için bizimle iletişime geçin.
Samsun BCA HUKUK VE DANIŞMANLIK
Av. Besim Can AKBAŞ
Evlilik birliğinin temelinden sarsılması, eşlerin artık sağlıklı bir evlilik hayatı sürdürebilmelerini imkansız kılacak ölçüde birbiriyle geçinemez hale gelmesidir. Bu durum, eşlerin birbirinden kaynaklanan sebeplerle evlilik birliğinin devamının, kendilerinden beklenemeyecek derecede çekilmez ve dayanılmaz bir hal almasıdır. Halk arasında daha yaygın olarak şiddetli geçimsizlik olarak da bilinir. Önemli olan, tıpkı zina gibi tek bir olay değil; hakaret, güvensizlik, şiddet, ilgisizlik, geçimsizlik gibi olaylar bütününün, ortak hayatı sürdürmeyi imkansız hale getirmesidir.
2. Hukuki Dayanak ve Şartları (TMK 166)
Türk Medeni Kanunu'nun 166. maddesi, genel boşanma sebebini düzenlemektedir. Bu madde, olayın koşullarına göre farklı fıkralarda uygulama bulur.
TMK 166/1 - Tamamen Veya Eşit Kusurlu Eşlerin Boşanması
Bu fıkraya göre, eşlerin her ikisinin de kusurlu olması (hatalı olması) halinde dahi boşanma mümkündür. Şartları şunlardır:
-Temelinden sarsılma: Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış olmalıdır.
-Kusur şartı yok: Bu durumda, boşanma davasını açan eşin kusursuz veya az kusurlu olması gerekmez. Taraflar eşit kusurlu olsa bile, hâkim boşanmaya karar verebilir.
TMK 166/2 - Davacının Daha Az Kusurlu Olduğu Durum
Bu fıkra, davacı eşin daha az kusurlu, davalı eşin ise ağır kusurlu olduğu hallerde uygulanır. Bu durumda da yukarıda sayılan şartlarla birlikte, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı ispatlanmışsa mahkeme boşanmaya hükmeder.
TMK 166/3 - Anlaşmalı Boşanma
Bu fıkra, eşlerin boşanma ve fer'ileri (nafaka, tazminat, velayet ve mal paylaşımı) konusunda tam olarak anlaştıkları anlaşmalı boşanma davasının dayanağıdır. Şartları:
-Evlilik en az 1 yıl sürmüş olmalıdır.
-Eşler birlikte başvurmalı veya bir eşin açtığı davayı diğer eş kabul etmelidir.
-Hâkim, eşleri bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmeli ve boşanma protokolünü onaylamalıdır.
TMK 166/4 - Daha Önce Boşanma Davası Reddedilenler İçin
Bir boşanma davası reddedilmiş ve ret kararı kesinleşmişse, bu kararın kesinleşmesinden itibaren üç yıl geçmesi ve bu süre içinde ortak hayatın yeniden kurulmamış olması halinde, eşlerden her biri yeniden boşanma davası açabilir. Bu durumda, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı karine olarak kabul edilir.
3. Davada İspat Yükü ve Deliller
Bu davalarda ispat yükü, boşanmayı talep eden tarafa aittir. Davacı, evliliğin dayanılmaz hale geldiğini inandırıcı delillerle ispatlamalıdır.
Kabul Edilebilir Deliller:
-Tanık Beyanları: Geçimsizliğe şahit olan komşular, arkadaşlar veya aile üyelerinin mahkemede vereceği ifadeler.
-Ses ve Görüntü Kayıtları: Tehdit, hakaret veya şiddet içeren anlara ait kayıtlar.
-Yazışmalar: Tehdit veya güvensizlik yaratan mesajlar, e-postalar.
-Sosyal Medya Paylaşımları: Küçük düşürücü, taciz edici paylaşımlar.
-Bilirkişi Raporları: Şiddet iddiası varsa adli tıp raporları.
-İkrar (Kabul): Tarafların mahkemede bir vakıayı ikrar etmesi halinde, o konuda ispata gerek kalmaz.
Önemli Uyarı: Hukuka aykırı yollarla, örneğin özel hayatın gizliliğini ihlal ederek elde edilen deliller (izinsiz ses kaydı, eşin telefonuna izinsiz bakma gibi) mahkemede dikkate alınmayabilir.
4. Davanın Hukuki Sonuçları (Tazminat ve Nafaka)
Boşanma kararı verilmesinin yanı sıra, taraflar birbirlerinden maddi ve manevi tazminat ile nafaka talep edebilirler. Bu taleplerin kaderi doğrudan kusur durumuna bağlıdır.
Kusur Belirlemesi (TMK 178)
Mahkeme, hangi tarafın evliliğin sona ermesinde ne oranda kusurlu olduğunu tespit eder.
Manevi Tazminat (TMK 174/2)
Boşanmaya sebep olan olaylar nedeniyle kişilik hakları saldırıya uğrayan kusursuz veya daha az kusurlu eş, manevi tazminat talep edebilir. Ağır kusurlu olan bir eşin manevi tazminat talebi reddedilir.
Maddi Tazminat (TMK 174/1)
Boşanma yüzünden mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu eş, maddi tazminat talep edebilir.
Yoksulluk Nafakası (TMK 175)
Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan ve kusuru daha ağır olmayan eş, diğer eşten mali gücü oranında yoksulluk nafakası talep edebilir.
5. Yargılama Usulü (Görevli ve Yetkili Mahkeme)
Görevli Mahkeme
Boşanma davalarına bakmakla görevli mahkeme, Aile Mahkemeleridir. Aile Mahkemesi olmayan yerlerde, Asliye Hukuk Mahkemesi, "Aile Mahkemesi sıfatıyla" bu davalara bakar.
Yetkili Mahkeme
TMK'nın 168. maddesine göre, boşanma davası; eşlerin son olarak birlikte oturdukları yer mahkemesinde veya davalı eşin yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. Davacı eşin, kendi yerleşim yerinde de dava açma hakkı vardır.
6. Yargıtay Kararları Işığında Güncel Uygulama
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin konuya ilişkin emsal kararları bulunmaktadır.
Fiili Ayrılık (TMK 166/4): Yargıtay'a göre, TMK 166/4 maddesine dayanılarak açılan davada, ilk boşanma davasını açarak boşanma sebebi yaratan eşin kusurlu olduğu gözetilmelidir.
Tazminat ve Nafaka: Yargıtay içtihatlarına göre, tazminat ve nafaka gibi fer'î taleplerin kaderi, doğrudan doğruya "kusur" durumuna sıkı sıkıya bağlıdır. Ağır kusurlu eş, yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat talep edemez.
7. Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Soru 1: Evlilik birliğinin sarsılması davası ne kadar sürer?
Bu davalar, eşlerin kusur durumuna, delillerin niteliğine ve mahkemenin yoğunluğuna bağlı olarak değişmekle birlikte ortalama 1 ila 3 yıl arasında sürmektedir.
Soru 2: Ağır kusurlu eşin boşanma davası açma hakkı var mı?
Evet. TMK 166/1, eşit kusurlu taraflara dava açma hakkı tanır. Ancak ağır kusurlu eş, kusursuz eşten manevi tazminat veya yoksulluk nafakası talep edemez.
Soru 3: Dava sürerken eşler aynı evde yaşamak zorunda mı?
Hayır. Dava süresince eşler ayrı evlerde yaşayabilir. Bu, davanın seyrini olumsuz etkilemez. Hatta fiili ayrılık süresi, TMK 166/4 kapsamında açılacak bir davada faydalıdır.
Soru 4: Maddi ve manevi tazminat miktarı nasıl belirlenir?
Mahkeme, tarafların sosyal ve ekonomik durumlarını, kusur oranlarını, paranın satın alma gücünü ve tarafların menfaatlerini göz önünde bulundurarak takdir eder.
Samsun BCA Hukuk ve Danışmanlık Olarak Yanınızdayız
Evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle boşanma, uzmanlık gerektiren karmaşık bir hukuki alandır. Doğru delillerle desteklenmemiş bir dava, reddedilme riski taşır. Ayrıca kusur durumunun doğru tespit edilmemesi, tazminat ve nafaka gibi mali haklarınızı kaybetmenize neden olabilir.
Av. Besim Can Akbaş liderliğindeki ekibimiz, aile hukuku alanında uzman kadrosuyla, çekişmeli boşanma davalarında müvekkillerimize hukuki danışmanlık sunmakta; delillerin toplanması, kusur tespiti, tazminat ve nafaka talepleri ile dava sürecinin başlangıcından sonuçlanmasına kadar yanınızda yer almaktadır.
Hak kaybına uğramamak, en doğru kararları almak ve yanınızda güçlü bir hukuki destek görmek için bizimle iletişime geçin.
Samsun BCA HUKUK VE DANIŞMANLIK
Av. Besim Can AKBAŞ