+90 (531) 434 40 78 | av.besimcanakbas@gmail.com

Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesi ve Müteahhit Seçimi - Samsun Avukat

18 May 2026 | Yönetici
Blog Görsel
Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesi Nedir?

Kat karşılığı inşaat sözleşmesi (diğer adlarıyla arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi veya yap‑sat sözleşmesi), arsa sahibi ile müteahhit (yüklenici) arasında yapılan ve iki temel edimi içeren karma nitelikli bir sözleşmedir. Bu sözleşme ile arsa sahibi, taşınmazının belirli paylarını müteahhide devretme borcu altına girerken; müteahhit de arsa üzerinde kararlaştırılan projeye uygun bir inşaat yaparak bağımsız bölümleri arsa sahibine teslim etme borcunu üstlenir.

Sözleşme, iki farklı tipin bir arada bulunması nedeniyle doktrinde karma sözleşme olarak nitelendirilir. Müteahhidin inşaat yapma borcu, Türk Borçlar Kanunu'nun 470. ve devamı maddelerindeki eser sözleşmesi hükümlerine tabiyken; arsa sahibinin taşınmaz devir borcu, taşınmaz satış vaadi sözleşmesi kurallarına bağlıdır. Bu karma yapı, sözleşmenin kurulmasından ifasına, feshinden tazminata kadar birçok aşamada yan yana iki hukuki rejimi beraber çalıştırmayı zorunlu kılar. Çatışma durumunda ise hakim, somut olayın özellikleri ve hakkaniyet ilkesi ışığında uygulanacak kuralı belirler.

Sözleşmenin temel avantajı, arsa sahibinin inşaat maliyetini nakit olarak üstlenmek zorunda kalmadan arsasını değerlendirmesine imkan tanımasıdır. Müteahhit ise arsa payı karşılığında yeni bir proje edinir ve inşaat tamamlandığında kendi payına düşen bağımsız bölümleri satarak veya değerlendirerek kazanç sağlar.

Sözleşmenin Şekil Şartları ve Geçerlilik

Kat karşılığı inşaat sözleşmeleri, içerdiği taşınmaz devir taahhüdü nedeniyle resmi şekil zorunluluğuna tabidir. Sözleşmenin geçerli olabilmesi için, Noterlik Kanunu'nun 60. maddesi gereğince noterde düzenleme şeklinde yapılması zorunludur.

Adi yazılı bir sözleşme veya sözlü anlaşma, taraflara bu sözleşmeden doğan asli hakları doğrudan kazandırmaz. Tapuda pay devri talebi veya cebri tescil istenemez. Bu durumda taraflar yalnızca, birbirlerine verdiklerini, Türk Borçlar Kanunu'nun sebepsiz zenginleşme hükümleri (TBK m. 77 vd.) çerçevesinde iade talep edebilir. Bu nedenle, resmi şekil şartına uyulmaması sözleşmenin mutlak butlanını (kesin geçersizliğini) doğurur; herkes tarafından ileri sürülebilir ve hâkim tarafından re’sen dikkate alınır.

Sözleşmenin tapu siciline şerh edilmesi mümkün olup, şerh işlemi sözleşmenin geçerliliği için zorunlu olmamakla birlikte ileride taşınmazın üçüncü kişilere devri durumunda sözleşmeye dayalı hakların korunması açısından büyük önem taşır. Sözleşmenin şerhi, tapuda malik değişse dahi yeni malikin sözleşme ile bağlı olmasını sağlar ve olası tapu iptal davalarında ispat külfetini hafifletir.

Tarafların Hak ve Yükümlülükleri

Arsa Sahibinin Yükümlülükleri:
-Taşınmazı, sözleşmede belirtilen niteliklerde ve imar mevzuatına uygun şekilde müteahhidin kullanımına hazır bulundurmak.
-Sözleşmede kararlaştırılan arsa paylarını, kararlaştırılan aşamada (örneğin ruhsat alımı, temel üstü seviyesine gelinmesi gibi) müteahhide tapuda devretmek.
-Gerektiğinde inşaat ruhsatı, kat irtifakı ve kat mülkiyeti tesisine ilişkin işlemlere katılmak.
-İnşaatın sağlıklı ilerlemesi için gerekli iş birliğini sağlamak.

Yüklenicinin (Müteahhidin) Yükümlülükleri:
-İnşaata, kararlaştırılan proje, teknik şartname ve imar mevzuatına uygun şekilde başlamak ve belirlenen sürede tamamlamak.
-Bağımsız bölümleri, projeye uygun olarak inşa etmek ve arsa sahibine teslim etmek.
-İnşaat ruhsatı, yapı kullanma izni (iskan), kat irtifakı ve kat mülkiyetine ilişkin tüm izin ve belgeleri almak.
-İnşaatı, ayıpsız ve sözleşmeye uygun şekilde tamamlamak.
-Arsa sahibine devredilecek bağımsız bölümler için gerekli kat irtifakı ve kat mülkiyeti kurulum işlemlerini yapmak.
-Yapılan işler nedeniyle üçüncü kişilere gelebilecek zararlardan sorumlu olmak ve gerekli sigortaları (örneğin inşaat halinde şantiye ve işveren mali mesuliyet sigortası) yaptırmak.

Sözleşmenin Sona Ermesi ve Fesih

Kat karşılığı inşaat sözleşmesi, çeşitli nedenlerle sona erebilir:
-TBK 480/2 Kapsamında Uyarlama Davası: İşin başında öngörülemeyen olağanüstü nedenler (örneğin devlet tarafından resmen tanınan ekonomik kriz, salgın hastalık, deprem gibi) sözleşmenin ifasını aşırı derecede zorlaştırdığında, hâkim tarafların talebi üzerinde sözleşmeyi yeni koşullara uyarlayabilir veya feshe karar verebilir.
-Karşılıklı Anlaşma ile Fesih: Sözleşme, tarafların anlaşması ile her zaman sona erdirilebilir. Ancak fesih işleminin de sözleşmenin kuruluşuna paralel olarak noterde düzenleme şeklinde yapılması gerekir; aksi halde fesih geçersiz olur ve taraflar arasındaki borç ilişkisi devam eder.

Süresi İçinde Edimin İfa Edilmemesi (Temerrüt): Müteahhidin, kararlaştırılan sürede inşaatı tamamlamaması halinde arsa sahibi temerrüde dayalı olarak sözleşmeyi feshedebilir ve gecikme tazminatı ile birlikte uğradığı zararları talep edebilir. Fesih kararıyla birlikte arsa sahibine tapuda devredilmiş payların iadesi veya değeri kadar tazminat gündeme gelir. Yargıtay içtihatlarına göre, inşaatın %80'inden azının tamamlanmış olması müteahhidin temerrüdünü güçlü şekilde gösterir ve sözleşmenin feshini haklı kılar.

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı (16 Mayıs 2025): Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun 2024/1 E. ve 2025/2 K. sayılı kararıyla, kat karşılığı inşaat sözleşmelerinin feshi halinde, geriye etkili fesih durumunda üçüncü kişilerin iyi niyetli iktisaplarının (arsa payını devralan üçüncü kişilerin tapuları) korunacağı esası benimsenmiştir. Bu karar, fesih halinde özellikle arsa payını elinden çıkarmış arsa sahiplerinin hak kaybını önlemeye yönelik olup, uygulamada sık rastlanan bir ihtilaf noktasına açıklık getirmiştir. Bu nedenle, fesih sürecinde bir avukata danışmak ve güncel içtihatları değerlendirmek zorunludur.

Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesinden Kaynaklanan Davalar

Uygulamada bu sözleşmelerden en sık doğan uyuşmazlıklar şunlardır:

-Tapu İptal ve Tescil Davaları: Müteahhidin edimini yerine getirmesine rağmen arsa sahibi pay devrinden kaçınıyor veya tam tersi arsa sahibi pay devrini yapmış ancak müteahhit inşaatı tamamlamamışsa açılan davadır.
-Cebri Tescil Davaları: Arsa sahibinin, müteahhide ait arsa payını tapuda devretmekten imtina etmesi halinde, müteahhidin mahkeme kararıyla tescili talep ettiği dava türüdür.
-Gecikme Tazminatı Davaları: Müteahhidin sözleşmede kararlaştırılan sürede inşaatı tamamlamaması nedeniyle arsa sahibinin uğradığı zararın tazminine yönelik davalardır.
-Eksik ve Ayıplı İş Davaları: İnşaatın projeye ve sözleşmeye aykırı olarak eksik veya ayıplı şekilde teslim edilmesi halinde açılan davalardır.
-Sözleşmenin Feshi Davaları: Taraflardan birinin sözleşmeye aykırılık nedeniyle sözleşmenin feshini talep ettiği davalardır.

Bu davaların tümünde, uyuşmazlığın niteliğine göre görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi olup, bazı durumlarda Ticaret Mahkemesi de görevli olabilir (örneğin taraflardan birinin tacir olması ve uyuşmazlığın ticari işletmesiyle ilgili bulunması halinde). Yetkili mahkeme ise taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir(kesin yetki).

Müteahhit Seçimi: Güvenli Adımlar

Kat karşılığı inşaat sözleşmelerinde müteahhidin doğru seçilmesi, projenin başarıya ulaşması için kritik öneme sahiptir. Aşağıdaki kriterler göz önünde bulundurulmalıdır:

-Referans ve Geçmiş Projelerin İncelenmesi: Müteahhidin daha önce tamamladığı projeleri yerinde görmek, işçilik kalitesi ve malzeme kullanımı hakkında fikir edinmek açısından önemlidir. Aynı müteahhidin önceki çalışmalarında arsa sahipleri ile yaşadığı sorunlar ve genel memnuniyet düzeyi araştırılmalıdır.
-Mali Durum ve Sermaye Gücünün Araştırılması: Müteahhit ne kadar dürüst olursa olsun, mali gücü yetersizse inşaatı tamamlama riski her zaman vardır. İnşaatı kendi sermayesi ile tamamlama gücü olan firmalar tercih edilmelidir. Banka referansları, bilanço ve mali tablolar incelenebilir.
-Ruhsat ve Belgelerin Kontrolü: Firmanın resmi kayıtları, vergi numarası, oda kaydı ve ticaret sicil belgeleri doğrulanmalıdır. Kağıt üzerinde kurulmuş, fiilen faaliyeti bulunmayan şirketlerle çalışılmamalıdır.
-Paylaşım Oranlarının Gerçekçiliği: Bölgedeki emsal kat karşılığı inşaat sözleşmelerinde uygulanan paylaşım oranları araştırılmalıdır. Arsa sahibi olarak makul olmayan oranda yüksek bir pay talep etmek, müteahhidin işi yarım bırakma riskini artırır.
-Sözleşme Hazırlığına Profesyonel Destek: Sözleşme, tüm detaylarıyla (teslim tarihi, cezai şartlar, kullanılacak malzeme ve işçilik standartları, ödeme ve devir aşamaları) açıkça düzenlenmeli, belirsiz ifadelere yer verilmemelidir. Bu süreçte bir gayrimenkul hukuku veya inşaat hukuku uzmanı avukattan mutlaka destek alınmalıdır. Sözleşmede ayrıca inşaatın taraflarca birlikte denetlenmesi ve her aşamada raporlanmasına ilişkin hükümlere yer verilmesi ilerideki uyuşmazlıkları minimize eder.
-İmar Durumunun Bağımsız Olarak Araştırılması: Arsa sahibi de müteahhit de arsanın imar durumunu, izin verilen emsal ve kat adedini, kentsel dönüşüm veya imar affı gibi uygulamalara uygunluğunu bağımsız olarak araştırmalıdır. İmar mevzuatına aykırı bir inşaat projesi, tüm sürecin durmasına ve ciddi zararlara yol açabilir.

Sözleşme Öncesi Yapılması Gereken Araştırmalar
-Arsa sahibi, müteahhidin mali durumu, geçmiş projeleri ve sektördeki itibarı hakkında kapsamlı araştırma yapmalıdır.
-Müteahhit de arsanın tapu kaydı, imar durumu, herhangi bir takyidat (ipotek, haciz, şerh vb.) bulunup bulunmadığını dikkatle incelemelidir.
-Her iki taraf da bölgedeki emsal paylaşım oranlarını ve güncel inşaat maliyetlerini araştırmalıdır.
-Sözleşme öncesinde taraflar birbirlerini şahsen tanımaya özen göstermeli; güven duygusu oluşmadan büyük taahhütlere girilmemelidir.
-Gerektiğinde bağımsız bir inşaat denetim firması veya proje danışmanından destek alınması, hem projenin teknik takibini kolaylaştırır hem de ileride ortaya çıkabilecek kalite uyuşmazlıklarını önler.

Samsun BCA Hukuk ve Danışmanlık Olarak Yanınızdayız

Kat karşılığı inşaat sözleşmeleri, teknik bilgi, hukuki öngörü ve titiz bir sözleşme yönetimi gerektiren karmaşık hukuki ilişkilerdir. Sözleşmenin kuruluşundan uygulamasına, olası uyuşmazlıkların çözümüne kadar her aşamada bir uzman desteği almak, hak kaybına uğramamak için hayati öneme sahiptir.

Av. Besim Can Akbaş liderliğindeki ekibimiz, gayrimenkul ve inşaat hukuku alanında uzman kadrosuyla, kat karşılığı inşaat sözleşmelerinin hazırlanması, müzakere edilmesi, uygulanması ve doğabilecek uyuşmazlıkların çözümü konusunda müvekkillerimize profesyonel hukuki danışmanlık sunmaktadır. Güncel Yargıtay içtihatlarını ve mevzuat değişikliklerini yakından takip ederek, sözleşmelerinizi günün koşullarına en uygun şekilde yapılandırıyor ve olası risklere karşı sizi koruyoruz.

Kat karşılığı inşaat projeniz için doğru ve güvenilir adımları atmak, sözleşmenizi profesyonelce hazırlamak ve olası uyuşmazlıklarda hak kaybına uğramamak için bizimle iletişime geçin.

Samsun BCA HUKUK VE DANIŞMANLIK
Av. Besim Can AKBAŞ