HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) Nedir? - Samsun Avukat

HAGB'nin Hukuki Niteliği Nedir?
HAGB, bir ceza değil, ceza muhakemesi hukukuna özgü bir koruma tedbiri veya erteleme kurumudur. Mahkeme, sanığın suç işlediğine kanaat getirse bile, şartları uygunsa hükmü açıklamayarak sanığa "ikinci bir şans" tanır .

HAGB kararı verildiğinde:
-Ortada kurulmuş bir hüküm vardır, ancak bu hüküm açıklanmaz .
-Hüküm sanık hakkında hukuken kesinleşmiş sayılmaz .
-Sabıka kaydına işlenmez .

2026'da HAGB Uygulaması Devam Ediyor mu?
Evet, 2026 yılında HAGB uygulaması devam etmektedir. Ancak çok önemli bir gelişme var:
Anayasa Mahkemesi, HAGB'yi düzenleyen CMK 231. maddenin bazı hükümlerini iptal etmiştir . Bu iptal kararı, 30 Eylül 2026 tarihinde yürürlüğe girecektir . Yani:
30 Eylül 2026'ya kadar HAGB uygulaması mevcut haliyle devam edecektir. Bu tarihe kadar yeni bir yasal düzenleme yapılması beklenmektedir . Bu nedenle, 2026 yılı içinde HAGB ile ilgili işlem yapacak kişilerin, mevcut düzenlemelerin geçerli olduğunu ancak Eylül ayından sonra değişiklik olabileceğini bilmeleri önemlidir.

HAGB Kararının Şartları Nelerdir? (2026 Güncel)
Bir mahkemenin HAGB kararı verebilmesi için aşağıdaki şartların bir arada bulunması gerekir :

1. Cezanın Süresi
Sanığa verilen ceza 2 yıl veya daha az süreli hapis cezası ya da adli para cezası olmalıdır. 2 yılın üzerindeki hapis cezalarında HAGB uygulanmaz .

2. Kasıtlı Suçtan Mahkumiyet Olmaması
Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan kesinleşmiş mahkumiyeti bulunmamalıdır. Taksirli suçlar (örneğin trafik kazası nedeniyle taksirle yaralama) bu kapsamda değerlendirilmez .

3. Zararın Giderilmesi
Suç nedeniyle mağdurun veya kamunun uğradığı zarar, aynen iade, eski hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmiş olmalıdır . Zarar derhal giderilemiyorsa, denetim süresi içinde taksitler halinde ödenmesi koşuluyla da HAGB kararı verilebilir .

4. Olumlu Kanaat
Mahkeme, sanığın kişilik özellikleri, duruşmadaki tutumu ve suç işleme eğilimini değerlendirerek, sanığın yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varmalıdır .

5. Sanığın Kabulü (Eski Düzenleme)
Bu şart 1 Haziran 2024 itibarıyla kaldırılmıştır. Önceki düzenlemede HAGB kararı verilebilmesi için sanığın bunu kabul etmesi gerekiyordu. Ancak 7499 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle, artık sanığın kabul şartı aranmamaktadır. Mahkeme, sanığın onayına gerek duymadan, şartlar oluşmuşsa resen HAGB kararı verebilir .

HAGB Kararı Hangi Suçlarda Uygulanmaz?
Bazı suçlar bakımından özel kanun hükümleri HAGB'yi yasaklamaktadır. HAGB uygulanamayan başlıca suçlar şunlardır :
-Anayasa'nın 174. maddesinde koruma altına alınan inkılap kanunlarındaki suçlar.
-Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar.
-Terör suçları.
-Uyuşturucu madde ticareti suçu.
-Kasten öldürme, nitelikli yağma gibi ağır suçlar.
-İmar kirliliğine neden olma suçu.
-Karşılıksız çek keşide etme suçu.

Denetim Süreci ve Hükmün Açıklanması
HAGB kararı verildiğinde sanık, 5 yıl süreyle denetim süresine tabi tutulur. Çocuklar için bu süre 3 yıldır .

Denetim Süresinde Uygulanabilecek Yükümlülükler
Mahkeme, denetim süresi boyunca sanığın :
-Bir eğitim programına devam etmesini,
-Bir kamu kurumunda veya bir başkasının gözetimi altında çalışmasını,
-Belirli yerlere gitmekten yasaklanmasını veya belirli yerlere devam etmesini,
-Uyuşturucu, alkol veya silah bulundurmamasını,
-Kamu hizmetinde bulunmasın şart koşabilir.

Denetim Süresi Başarıyla Tamamlanırsa
Sanık, denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlemez ve yükümlülüklerine uygun davranırsa, hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir. Bu durumda sanık hiç yargılanmamış gibi kabul edilir .

Denetim Süresi İçinde Yeni Suç İşlenirse
Sanık, denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işler veya yükümlülüklerine aykırı davranırsa, mahkeme daha önce kurulmuş olan hükmü açıklar .Ancak mahkeme, sanığın durumunu gözeterek :
-Cezanın yarısına kadar infaz edilmemesine,
-Koşulları varsa hapis cezasının ertelenmesine,
-Seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar verebilir.

HAGB ve Adli Sicil Kaydı
En çok merak edilen konulardan biri, HAGB kararının adli sicile işlenip işlenmediğidir :
-Adli Sicil Kaydı (Sabıka): HAGB kararı, e-Devlet üzerinden alınan adli sicil kaydında görünmez .
-Adli Arşiv Kaydı: Ancak HAGB kararları, adli arşiv kaydında tutulur. Bu kayıt, yalnızca yargı makamları ve belirli kamu kurumları (güvenlik soruşturması gerektiren memuriyetler, silahlı kuvvetler, özel güvenlik gibi) tarafından görülebilir .
Bu nedenle, devlet memurluğu, öğretmenlik, özel güvenlik gibi meslekler için HAGB kararı engel teşkil edebilir. Sadece sabıka kaydında görünmemesi, tamamen temiz olduğu anlamına gelmez .

HAGB Kararına İtiraz ve Kanun Yolları
2024 Değişikliği: İstinaf Yolu Açıldı
Önceki uygulamada HAGB kararlarına karşı sadece itiraz yolu açıktı. Ancak 2024 değişikliğiyle HAGB kararına karşı istinaf kanun yolu açılmıştır .
-Yeni düzenleme: Artık HAGB kararlarına karşı istinaf yoluna başvurulabilir. Sanık, kararı Bölge Adliye Mahkemesi'ne taşıyabilir .
-Geçiş dönemi uygulaması: 1 Haziran 2024 tarihinden önce verilen HAGB kararları hakkında eski usul (itiraz) uygulanmaya devam edecektir. Bu tarihten sonra verilen kararlar için istinaf yolu açıktır .

İtiraz Süresi
HAGB kararına itiraz süresi, kararın tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren 7 gündür .

2024 Değişikliği: Müsadere Uygulanabilecek
Önceki düzenlemede HAGB kararı verildiğinde müsadere hükümleri de uygulanmıyordu. Ancak 2024 değişikliği ile birlikte müsadere kararları artık HAGB'den bağımsız olarak uygulanabilecektir . Yani, HAGB kararı verilse bile suçla ilgili eşya veya kazançlara el konulabilir.

HAGB'nin Avantajları ve Dezavantajları
Avantajları
-Sabıka kaydına işlenmez .
-Denetim süresi başarıyla tamamlanırsa dava düşer, ceza kesinleşmez .
-Kişi, toplum içinde normal yaşamına devam eder .
-Memuriyet, ihale veya silah ruhsatı gibi konularda genellikle olumsuz etki yaratmaz (kesinleşmiş hüküm olmadığı için) .

Dezavantajları
-HAGB kararı, adli arşiv kaydında görünür ve güvenlik soruşturması gerektiren mesleklerde engel olabilir .
-Denetim süresi içinde yeni bir suç işlenirse, eski ceza da infaz edilir .
-HAGB'yi kabul etmek, suçu kabul anlamına gelebilir (özellikle beraat ihtimali yüksek dosyalarda düşünülmelidir) .

HAGB Kararından Sonra Dikkat Edilmesi Gerekenler
-Denetim süresi boyunca kasten yeni bir suç işlememeye özen gösterilmelidir.
-Mahkemece verilen yükümlülükler (imza, eğitim, tazminat ödemesi gibi) eksiksiz yerine getirilmelidir .
-5 yıllık denetim süresi sonunda herhangi bir ihlal yoksa, dosya kendiliğinden düşer. Ayrıca bir başvuru yapmaya gerek yoktur .

Samsun BCA Hukuk ve Danışmanlık Olarak Yanınızdayız
HAGB, ceza yargılamasının en önemli kurumlarından biridir. Hakkınızdaki suçun HAGB kapsamında olup olmadığını bilmek, şartları taşıyıp taşımadığınızı tespit etmek ve süreci doğru yönetmek, hak kaybına uğramamak açısından hayati önem taşır.

Özellikle Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı, 30 Eylül 2026'da yürürlüğe girecek olması ve 2024'te yapılan önemli değişiklikler (sanığın kabulünün aranmaması, istinaf yolunun açılması, müsadere hükümlerinin uygulanması) HAGB uygulamasını önemli ölçüde etkilemiştir.

Av. Besim Can Akbaş liderliğindeki ekibimiz, ceza hukuku alanında uzman kadrosuyla, HAGB sürecinde müvekkillerimize hukuki danışmanlık sunmakta, şartların değerlendirilmesi, itiraf ve istinaf süreçlerinde profesyonel destek vermektedir.

Hakkınızda bir ceza davası açıldıysa veya HAGB kararıyla karşı karşıyaysanız, hak kaybına uğramadan bizimle iletişime geçin.

Samsun BCA HUKUK VE DANIŞMANLIK
Av. Besim Can AKBAŞ