Mobbinge Uğradığınızda Ne Yapmalısınız? (İspat Yolları)
12 March 2026 |
Yönetici
Mobbing (Psikolojik Taciz) Nedir?
Mobbing, işyerinde bir veya birden fazla kişi tarafından, başka bir kişiye yönelik olarak gerçekleştirilen, sistematik, kasıtlı ve süreklilik arz eden; yıldırma, sindirme, dışlama, aşağılama ve pasifize etme amacı taşıyan psikolojik taciz eylemleridir . Mobbing, Türk Dil Kurumu tarafından "bezdirme" olarak tanımlanmakta olup, işyerlerinde psikolojik şiddet, duygusal taciz veya yıldırma olarak da adlandırılmaktadır .
Mobbingin Unsurları Nelerdir?
Bir davranışın mobbing olarak nitelendirilebilmesi için bazı unsurların bir arada bulunması gerekir :
-Unsur
-Sistematik olma
-Süreklilik
-Kasıtlılık
-İşyerinde gerçekleşme
-Zarar verme amacı
-Zarar oluşması
Hangi Davranışlar Mobbing Sayılır?
İşyerlerinde sıkça karşılaşılan mobbing örnekleri şunlardır :
-Sürekli olarak aşağılanma, küçümsenme, alay edilme
-Kişinin görüş ve düşüncelerinin sürekli engellenmesi
-Sosyal ilişkilerden dışlanma, yalnız bırakılma
-Dedikodu ve söylentilerle itibarının zedelenmesi
-Yetenek ve becerilerinin altında işler verilmesi veya anlamsız görevler yüklenmesi
-Görev tanımı dışında işler yaptırılması
-Sürekli eleştirilme, yapılan işlerde kusur bulunma
-İş ve görev yerinin sürekli değiştirilmesi
-Tehdit edici davranışlara maruz kalma
-Fiziksel veya cinsel taciz
-Kişisel özelliklerinin (fiziksel görünüm, engel durumu, konuşma bozukluğu vb.) alay konusu edilmesi
Önemli: İşyerinde yaşanan her olumsuzluk mobbing değildir. İş yoğunluğu, stres veya tek seferlik tartışmalar mobbing kapsamına girmez .
Mobbingin Hukuki Dayanakları Nelerdir?
Türk hukukunda mobbing ile ilgili müstakil bir kanun bulunmamakla birlikte, çeşitli kanunlarda mobbingi düzenleyen hükümler mevcuttur :
-Türk Borçlar Kanunu m. 417: İşveren, işçinin kişiliğini korumak ve saygı göstermek, işyerinde dürüstlük ilkelerine uygun bir düzeni sağlamak, özellikle işçilerin psikolojik ve cinsel tacize uğramamaları için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür .
-İş Kanunu m. 24/II: İşverenin veya işveren vekilinin işçinin şeref ve haysiyetine yönelik saldırıda bulunması, işçi için haklı fesih sebebidir .
-Anayasa m. 17: Herkes, maddi ve manevi varlığını geliştirme hakkına sahiptir.
Mobbing Nasıl İspatlanır?
Mobbing davalarının en zorlu aşaması, yaşanan psikolojik tacizin ispat edilmesidir. Ancak Yargıtay, mobbing mağdurlarını koruyan önemli içtihatlar geliştirmiştir .
1. İspat Yükümlülüğü Kimdedir?
Güncel Yargıtay içtihatlarına göre, mobbing iddiasında bulunan işçi, mobbinge uğradığına dair güçlü olgular ortaya koyarsa, mobbingin gerçekleşmediğini ispat yükü işverene geçer . Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 2021/12218 E. sayılı kararı: "Davacı işçiye yönelik bu baskıların varlığına ilişkin güçlü olgular karşısında, davalı işveren davacıya (işçiye) psikolojik baskı uygulanmadığını ispat edememiştir."
2. Yaklaşık İspat Standardı
Mobbing davalarında kesin delil aranmaz. Mobbingin varlığına ilişkin kuşku uyandıracak olguların ileri sürülmesi yeterlidir. Yargıtay 22. Hukuk Dairesi'nin 2013/693 E. sayılı kararı: "Mobbing iddialarında şüpheden uzak kesin deliller aranmayacağı; davacı işçinin, kendisine işyerinde mobbing uygulandığına dair kuşku uyandıracak olguların ileri sürmesinin yeterli olduğu..."
3. Mobbing İçin Kullanılabilecek Deliller
Mobbingi ispatlamak için kullanılabilecek deliller şunlardır :
E-posta yazışmaları, WhatsApp mesajları, tutanaklar, işverenin yazılı talimatları, performans değerlendirme raporları,Olaylara tanıklık eden iş arkadaşları, astlar veya üstler (ancak tanık bulmak genellikle zordur) ,Cep telefonu ile yapılan gizli ses veya görüntü kayıtları (belirli şartlarda delil olarak kabul edilmektedir), Psikolojik baskı sonucu oluşan depresyon, anksiyete, uyku bozukluğu gibi rahatsızlıklara ait doktor raporları, İşe giriş çıkışlar, yıllık izinler, fazla mesai kayıtları, İşyeri güvenlik kameraları (talep edilmesi halinde mahkeme tarafından getirtilebilir)
4. Ses Kaydı Delil Olarak Kullanılabilir mi?
Mobbing mağdurlarının en sık sorduğu sorulardan biri, gizli yapılan ses kayıtlarının delil olarak kullanılıp kullanılamayacağıdır. TCK'ya göre izinsiz ses kaydı yapmak suçtur. Ancak Yargıtay, bir kimsenin kendisine karşı suç işlenme ihtimali varsa, olay ani gelişmiş ve başka türlü ispat mümkün değilse, ses ve görüntü kaydı yapılabileceğine ve bu kayıtların açılacak davada delil olarak kullanılabileceğine hükmetmektedir .
Mobbinge Uğradığınızda İzlemeniz Gereken Adımlar
1. Olayları Belgeleyin (Mobbing Günlüğü Tutun)
Yaşanan her olayı tarih, saat, yer ve tanıkların isimleriyle birlikte detaylı olarak not edin. Bu kayıtlar, ileride yaşananların kronolojik olarak ortaya konmasını sağlayacak ve "yaklaşık ispat" için önemli bir araç olacaktır .
2. Yazışmaları Saklayın
Mobbing içeren e-postaları, mesajları (WhatsApp, SMS), işverenin yazılı talimatlarını ve diğer tüm yazışmaları mutlaka saklayın. Ekran görüntüleri alın ve dijital kopyalarını güvenli bir yerde muhafaza edin.
3. Sağlık Kuruluşlarına Başvurun
Yaşadığınız psikolojik baskı sonucu sağlığınız bozulduysa, bir sağlık kuruluşuna başvurarak durumunuzu belgeleyin. Depresyon, anksiyete, uyku bozukluğu, panik atak gibi tanılar mobbingin varlığını destekleyen önemli delillerdir .
4. Destek Alın
Güvendiğiniz iş arkadaşlarınız, aile üyeleriniz veya bir uzmandan destek alın. İş arkadaşlarınızın yaşananlara tanıklık etmesi, gerektiğinde tanık beyanı olarak kullanılabilir .
5. İşverene Yazılı Başvuru Yapın
Mobbinge uğradığınızı ve gerekli önlemlerin alınmasını talep eden bir yazıyı işverene iletin. Bu yazılı başvuru, hem işvereni durumdan haberdar etmenizi sağlar hem de işverenin gerekli önlemleri almaması halinde sorumluluğunu pekiştirir.
6. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na Şikayette Bulunun
Alo 170 hattı üzerinden veya doğrudan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın il müdürlüklerine başvurarak şikayette bulunabilirsiniz. Bakanlık, işyerinde denetim yaparak mobbing iddialarını araştırabilir.
7. Bir İş Hukuku Avukatından Destek Alın
Mobbing davaları, teknik bilgi ve deneyim gerektiren karmaşık davalardır. Bir avukat eşliğinde hareket etmek, delillerin doğru toplanması, hak kaybına uğramamanız ve dava sürecinin doğru yönetilmesi açısından büyük önem taşır .
Mobbing Mağdurunun Yasal Hakları Nelerdir?
Mobbinge uğrayan işçi, çeşitli yasal haklara sahiptir :
1. Haklı Nedenle Fesih ve Kıdem Tazminatı
Mobbinge uğrayan işçi, İş Kanunu m. 24/II uyarınca iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir ve kıdem tazminatına hak kazanır
2. Manevi Tazminat Davası
Kişilik hakları saldırıya uğrayan işçi, uğradığı manevi zarar nedeniyle işverene karşı manevi tazminat davası açabilir. Mobbing sonucu oluşan psikolojik rahatsızlıklar (depresyon, anksiyete vb.) manevi tazminat talebini güçlendirir .
3. Maddi Tazminat Davası
Mobbing nedeniyle uğranılan maddi zararlar (tedavi giderleri, iş göremezlik kaybı vb.) için maddi tazminat davası açılabilir.
4. Ceza Davası
Mobbing eylemleri, hakaret, tehdit, cinsel taciz gibi suçları oluşturuyorsa, Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulabilir .
Mobbing Davalarında Zamanaşımı
Mobbing nedeniyle açılacak tazminat davalarında zamanaşımı süresi, haksız fiil tarihinden itibaren 2 yıl ve her halde 10 yıldır. Ancak iş sözleşmesinin feshine bağlı alacaklarda (kıdem tazminatı) süre, fesih tarihinden itibaren 5 yıldır.
Samsun BCA Hukuk ve Danışmanlık Olarak Yanınızdayız
Mobbing, iş hayatında kişinin hem psikolojisini hem de kariyerini derinden etkileyen ciddi bir sorundur. Mobbinge uğradığınızda yalnız olmadığınızı bilmeli ve yasal haklarınızı öğrenmelisiniz. Mobbingi ispatlamak zor görünse de, Yargıtay'ın geliştirdiği "yaklaşık ispat" standardı ve "ispat yükünün işverene geçmesi" gibi ilkeler sayesinde, doğru adımlar atıldığında haklılığınızı ortaya koymanız mümkündür.
Av. Besim Can Akbaş liderliğindeki ekibimiz, iş hukuku alanında uzman kadrosuyla, mobbing mağduru müvekkillerimize hukuki danışmanlık sunmakta, delil tespiti, arabuluculuk süreci ve dava aşamalarında yanınızda yer almaktadır. Mobbinge uğradığınızı düşünüyorsanız, hak kaybına uğramadan bizimle iletişime geçin.
Samsun BCA HUKUK VE DANIŞMANLIK
Av. Besim Can AKBAŞ
Mobbing, işyerinde bir veya birden fazla kişi tarafından, başka bir kişiye yönelik olarak gerçekleştirilen, sistematik, kasıtlı ve süreklilik arz eden; yıldırma, sindirme, dışlama, aşağılama ve pasifize etme amacı taşıyan psikolojik taciz eylemleridir . Mobbing, Türk Dil Kurumu tarafından "bezdirme" olarak tanımlanmakta olup, işyerlerinde psikolojik şiddet, duygusal taciz veya yıldırma olarak da adlandırılmaktadır .
Mobbingin Unsurları Nelerdir?
Bir davranışın mobbing olarak nitelendirilebilmesi için bazı unsurların bir arada bulunması gerekir :
-Unsur
-Sistematik olma
-Süreklilik
-Kasıtlılık
-İşyerinde gerçekleşme
-Zarar verme amacı
-Zarar oluşması
Hangi Davranışlar Mobbing Sayılır?
İşyerlerinde sıkça karşılaşılan mobbing örnekleri şunlardır :
-Sürekli olarak aşağılanma, küçümsenme, alay edilme
-Kişinin görüş ve düşüncelerinin sürekli engellenmesi
-Sosyal ilişkilerden dışlanma, yalnız bırakılma
-Dedikodu ve söylentilerle itibarının zedelenmesi
-Yetenek ve becerilerinin altında işler verilmesi veya anlamsız görevler yüklenmesi
-Görev tanımı dışında işler yaptırılması
-Sürekli eleştirilme, yapılan işlerde kusur bulunma
-İş ve görev yerinin sürekli değiştirilmesi
-Tehdit edici davranışlara maruz kalma
-Fiziksel veya cinsel taciz
-Kişisel özelliklerinin (fiziksel görünüm, engel durumu, konuşma bozukluğu vb.) alay konusu edilmesi
Önemli: İşyerinde yaşanan her olumsuzluk mobbing değildir. İş yoğunluğu, stres veya tek seferlik tartışmalar mobbing kapsamına girmez .
Mobbingin Hukuki Dayanakları Nelerdir?
Türk hukukunda mobbing ile ilgili müstakil bir kanun bulunmamakla birlikte, çeşitli kanunlarda mobbingi düzenleyen hükümler mevcuttur :
-Türk Borçlar Kanunu m. 417: İşveren, işçinin kişiliğini korumak ve saygı göstermek, işyerinde dürüstlük ilkelerine uygun bir düzeni sağlamak, özellikle işçilerin psikolojik ve cinsel tacize uğramamaları için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür .
-İş Kanunu m. 24/II: İşverenin veya işveren vekilinin işçinin şeref ve haysiyetine yönelik saldırıda bulunması, işçi için haklı fesih sebebidir .
-Anayasa m. 17: Herkes, maddi ve manevi varlığını geliştirme hakkına sahiptir.
Mobbing Nasıl İspatlanır?
Mobbing davalarının en zorlu aşaması, yaşanan psikolojik tacizin ispat edilmesidir. Ancak Yargıtay, mobbing mağdurlarını koruyan önemli içtihatlar geliştirmiştir .
1. İspat Yükümlülüğü Kimdedir?
Güncel Yargıtay içtihatlarına göre, mobbing iddiasında bulunan işçi, mobbinge uğradığına dair güçlü olgular ortaya koyarsa, mobbingin gerçekleşmediğini ispat yükü işverene geçer . Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 2021/12218 E. sayılı kararı: "Davacı işçiye yönelik bu baskıların varlığına ilişkin güçlü olgular karşısında, davalı işveren davacıya (işçiye) psikolojik baskı uygulanmadığını ispat edememiştir."
2. Yaklaşık İspat Standardı
Mobbing davalarında kesin delil aranmaz. Mobbingin varlığına ilişkin kuşku uyandıracak olguların ileri sürülmesi yeterlidir. Yargıtay 22. Hukuk Dairesi'nin 2013/693 E. sayılı kararı: "Mobbing iddialarında şüpheden uzak kesin deliller aranmayacağı; davacı işçinin, kendisine işyerinde mobbing uygulandığına dair kuşku uyandıracak olguların ileri sürmesinin yeterli olduğu..."
3. Mobbing İçin Kullanılabilecek Deliller
Mobbingi ispatlamak için kullanılabilecek deliller şunlardır :
E-posta yazışmaları, WhatsApp mesajları, tutanaklar, işverenin yazılı talimatları, performans değerlendirme raporları,Olaylara tanıklık eden iş arkadaşları, astlar veya üstler (ancak tanık bulmak genellikle zordur) ,Cep telefonu ile yapılan gizli ses veya görüntü kayıtları (belirli şartlarda delil olarak kabul edilmektedir), Psikolojik baskı sonucu oluşan depresyon, anksiyete, uyku bozukluğu gibi rahatsızlıklara ait doktor raporları, İşe giriş çıkışlar, yıllık izinler, fazla mesai kayıtları, İşyeri güvenlik kameraları (talep edilmesi halinde mahkeme tarafından getirtilebilir)
4. Ses Kaydı Delil Olarak Kullanılabilir mi?
Mobbing mağdurlarının en sık sorduğu sorulardan biri, gizli yapılan ses kayıtlarının delil olarak kullanılıp kullanılamayacağıdır. TCK'ya göre izinsiz ses kaydı yapmak suçtur. Ancak Yargıtay, bir kimsenin kendisine karşı suç işlenme ihtimali varsa, olay ani gelişmiş ve başka türlü ispat mümkün değilse, ses ve görüntü kaydı yapılabileceğine ve bu kayıtların açılacak davada delil olarak kullanılabileceğine hükmetmektedir .
Mobbinge Uğradığınızda İzlemeniz Gereken Adımlar
1. Olayları Belgeleyin (Mobbing Günlüğü Tutun)
Yaşanan her olayı tarih, saat, yer ve tanıkların isimleriyle birlikte detaylı olarak not edin. Bu kayıtlar, ileride yaşananların kronolojik olarak ortaya konmasını sağlayacak ve "yaklaşık ispat" için önemli bir araç olacaktır .
2. Yazışmaları Saklayın
Mobbing içeren e-postaları, mesajları (WhatsApp, SMS), işverenin yazılı talimatlarını ve diğer tüm yazışmaları mutlaka saklayın. Ekran görüntüleri alın ve dijital kopyalarını güvenli bir yerde muhafaza edin.
3. Sağlık Kuruluşlarına Başvurun
Yaşadığınız psikolojik baskı sonucu sağlığınız bozulduysa, bir sağlık kuruluşuna başvurarak durumunuzu belgeleyin. Depresyon, anksiyete, uyku bozukluğu, panik atak gibi tanılar mobbingin varlığını destekleyen önemli delillerdir .
4. Destek Alın
Güvendiğiniz iş arkadaşlarınız, aile üyeleriniz veya bir uzmandan destek alın. İş arkadaşlarınızın yaşananlara tanıklık etmesi, gerektiğinde tanık beyanı olarak kullanılabilir .
5. İşverene Yazılı Başvuru Yapın
Mobbinge uğradığınızı ve gerekli önlemlerin alınmasını talep eden bir yazıyı işverene iletin. Bu yazılı başvuru, hem işvereni durumdan haberdar etmenizi sağlar hem de işverenin gerekli önlemleri almaması halinde sorumluluğunu pekiştirir.
6. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na Şikayette Bulunun
Alo 170 hattı üzerinden veya doğrudan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın il müdürlüklerine başvurarak şikayette bulunabilirsiniz. Bakanlık, işyerinde denetim yaparak mobbing iddialarını araştırabilir.
7. Bir İş Hukuku Avukatından Destek Alın
Mobbing davaları, teknik bilgi ve deneyim gerektiren karmaşık davalardır. Bir avukat eşliğinde hareket etmek, delillerin doğru toplanması, hak kaybına uğramamanız ve dava sürecinin doğru yönetilmesi açısından büyük önem taşır .
Mobbing Mağdurunun Yasal Hakları Nelerdir?
Mobbinge uğrayan işçi, çeşitli yasal haklara sahiptir :
1. Haklı Nedenle Fesih ve Kıdem Tazminatı
Mobbinge uğrayan işçi, İş Kanunu m. 24/II uyarınca iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir ve kıdem tazminatına hak kazanır
2. Manevi Tazminat Davası
Kişilik hakları saldırıya uğrayan işçi, uğradığı manevi zarar nedeniyle işverene karşı manevi tazminat davası açabilir. Mobbing sonucu oluşan psikolojik rahatsızlıklar (depresyon, anksiyete vb.) manevi tazminat talebini güçlendirir .
3. Maddi Tazminat Davası
Mobbing nedeniyle uğranılan maddi zararlar (tedavi giderleri, iş göremezlik kaybı vb.) için maddi tazminat davası açılabilir.
4. Ceza Davası
Mobbing eylemleri, hakaret, tehdit, cinsel taciz gibi suçları oluşturuyorsa, Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulabilir .
Mobbing Davalarında Zamanaşımı
Mobbing nedeniyle açılacak tazminat davalarında zamanaşımı süresi, haksız fiil tarihinden itibaren 2 yıl ve her halde 10 yıldır. Ancak iş sözleşmesinin feshine bağlı alacaklarda (kıdem tazminatı) süre, fesih tarihinden itibaren 5 yıldır.
Samsun BCA Hukuk ve Danışmanlık Olarak Yanınızdayız
Mobbing, iş hayatında kişinin hem psikolojisini hem de kariyerini derinden etkileyen ciddi bir sorundur. Mobbinge uğradığınızda yalnız olmadığınızı bilmeli ve yasal haklarınızı öğrenmelisiniz. Mobbingi ispatlamak zor görünse de, Yargıtay'ın geliştirdiği "yaklaşık ispat" standardı ve "ispat yükünün işverene geçmesi" gibi ilkeler sayesinde, doğru adımlar atıldığında haklılığınızı ortaya koymanız mümkündür.
Av. Besim Can Akbaş liderliğindeki ekibimiz, iş hukuku alanında uzman kadrosuyla, mobbing mağduru müvekkillerimize hukuki danışmanlık sunmakta, delil tespiti, arabuluculuk süreci ve dava aşamalarında yanınızda yer almaktadır. Mobbinge uğradığınızı düşünüyorsanız, hak kaybına uğramadan bizimle iletişime geçin.
Samsun BCA HUKUK VE DANIŞMANLIK
Av. Besim Can AKBAŞ