+90 (531) 434 40 78 | av.besimcanakbas@gmail.com

Uzlaştırma (Uzlaşma) Nedir? Hangi Suçlarda Uygulanır? - Samsun Avukat

16 March 2026 | Yönetici
Blog Görsel
Uzlaştırma ve Uzlaşma Nedir?
Ceza hukukunda uzlaştırma, ceza soruşturması ve davasında tarafsız bir kimsenin arabuluculuğuyla uyuşmazlığın çözülmesi için suçun mağduru ve failinin iletişim kurduğu süreçtir . Uzlaşma ise, bu iletişim süreci sonunda varılan anlaşmayı ifade eder . 2016 yılında yapılan yasal değişiklikle bu terminolojik ayrım netleştirilmiştir. Uzlaştırma kurumu, uyuşmazlığın yargı dışı yolla ve fakat adli makamlar denetiminde çözümlenmesini amaçlayan bir alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemidir . Aynı zamanda "onarıcı adalet" anlayışının bir yansıması olarak kabul edilir. Bu sistemde, fail ve mağdurun suçtan doğan zararın giderilmesi konusunda anlaşmalarına bağlı olarak, devlet de ceza soruşturması veya kovuşturmasından vazgeçer ve suçun işlenmesiyle bozulan toplumsal düzenin barış yoluyla yeniden tesisi sağlanır .
Önemli Uyarı: Herhangi bir suç ile bağlantısı olmayan özel hukuk uyuşmazlıklarının mahkeme dışı çözüm yöntemine uzlaşma değil, "arabuluculuk" denilmektedir . İki kurum sıkça karıştırılsa da, arabuluculuk özel hukuk uyuşmazlıklarında, uzlaştırma ise ceza hukuku alanında uygulanır.

Uzlaştırmanın Hukuki Niteliği
Uzlaştırma, hukuki niteliği itibariyle bir yargı işlemidir . Uzlaştırma kapsamında bulunan suçlarda kamu davasının açılabilmesi tarafların uzlaşmaması veya uzlaşamaması şartına bağlıdır. Bu doğrultuda uzlaştırmanın hukuki niteliği ceza muhakemesinde dava şartı olmasıdır . Dava şartı yani uzlaştırma süreci gerçekleşmez ise kamu davası açılamaz.

Uzlaştırma Kapsamına Giren Suçlar Nelerdir? (2026 Güncel Liste)
Uzlaştırma kapsamına giren suçlar CMK'nın 253. maddesinde düzenlenmiştir . Bu suçlar üç ana başlıkta toplanır:

1. Soruşturulması ve Kovuşturulması Şikâyete Tabi Suçlar
Kural olarak, soruşturulması ve kovuşturulması şikayete tabi tüm suçlar uzlaştırma kapsamındadır . Ancak bu kuralın iki önemli istisnası vardır:
-Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar (cinsel taciz, cinsel saldırı, çocuğun cinsel istismarı) şikayete tabi olsa bile uzlaştırma kapsamı dışındadır .
-Israrlı takip suçu (TCK m. 123/A) şikayete tabi olmasına rağmen uzlaştırma kapsamı dışındadır .
-Sesli, yazılı veya görüntülü hakaret suçu 14.11.2024 tarihinden itibaren uzlaştırma kapsamından çıkarılmıştır .

2. Şikâyete Tabi Olup Olmadığına Bakılmaksızın TCK'da Sayılan Suçlar
CMK m. 253/1-b'ye göre, aşağıdaki suçlar şikayete tabi olup olmadıklarına bakılmaksızın uzlaştırma kapsamındadır :

Suç Tipi
-Kasten yaralama (basit hal)
-Kasten yaralamanın ihmali davranışla işlenmesi
-Taksirle yaralama
-Bilinçli taksirle yaralama
-Tehdit (basit hal)
-Konut dokunulmazlığının ihlali
-İş ve çalışma hürriyetinin ihlali
-Kişilerin huzur ve sükununu bozma
-Hakaret (sesli, yazılı, görüntülü olmayan haller)
-Kişilerin hatırasına hakaret
-Haberleşmenin gizliliğini ihlal
-Hırsızlık (basit hal)
-Kullanma hırsızlığı
-Mala zarar verme
-Hakkı olmayan yere tecavüz
-Güveni kötüye kullanma
-Bedelsiz senedi kullanma
-Dolandırıcılık (basit hal)
-Kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarruf
-Hileli iflas
-Taksirli iflas
-Karşılıksız yararlanma
-Şirket veya kooperatifler hakkında yanlış bilgi verme
-Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi
-Bilgi vermeme
-Açığa imzanın kötüye kullanılması
-Aile hukukundan doğan yükümlülüklerin ihlali
-Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması
-Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi/belgelerin açıklanması

3. Suça Sürüklenen Çocuklar İçin Özel Düzenleme
Suça sürüklenen 18 yaşından küçük çocuklar bakımından daha geniş bir düzenleme getirilmiştir :
-Suçun kamu tüzel kişisi aleyhine işlenmemesi kaydıyla,
-Üst sınırı 3 yılı geçmeyen hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlar,
-Çocuklar için uzlaştırma kapsamındadır.
Örneğin, üst sınırı 3 yıl olan şantaj suçu yetişkinler için uzlaşma kapsamında olmamasına rağmen, suça sürüklenen çocuklar açısından uzlaşmaya tabi suçlardandır .

Uzlaştırma Kapsamına Girmeyen Suçlar
Uzlaştırma kapsamına girmeyen suçlar şunlardır:
-Kamu tüzel kişileri (Valilik, Belediye, Bakanlık, SGK, Vergi Dairesi vs.) aleyhine işlenen suçlar .
-Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar (TCK 102-105) .
-Israrlı takip suçu (TCK 123/A) .
-Sesli, yazılı veya görüntülü işlenen hakaret suçu (14.11.2024 itibariyle) .
-Uzlaştırma kapsamına giren bir suçun, bu kapsama girmeyen bir başka suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmiş olması hali .

Uzlaştırmanın Şartları
Uzlaştırma sürecinin başlayabilmesi için bazı şartların bir arada bulunması gerekir:

1. Mağdurun Gerçek Kişi veya Özel Hukuk Tüzel Kişisi Olması
Mağdurun gerçek kişi veya suçtan zarar görenin özel hukuk tüzel kişisi (şirket, vakıf, dernek vs.) olduğu suçlar uzlaştırma kapsamındadır .

2. Tarafların Uzlaşmayı Kabul Etmesi
Uzlaştırma süreci tarafların kabulüyle başlar, taraflardan biri kabul etmezse süreç işlemez . Taraflar uzlaşma sağlanana kadar bu yöndeki iradelerinden her zaman vazgeçebilirler.

3. Yeterli Şüphenin Varlığı
Uzlaşma teklifinin yapılması veya kabul edilmesi, soruşturma konusu suça ilişkin delillerin toplanmasına engel değildir . Savcının, suçun unsurlarını oluşturan delilleri toplaması ve değerlendirip suçun işlendiğine dair yeterli şüphenin bulunduğunu tespit etmesi gerekir.

Uzlaştırma Süreci Nasıl İşler?
Uzlaştırma süreci şu aşamalardan oluşur:

1. Sürecin Başlatılması
-Kolluk görevlileri, Cumhuriyet savcısı ya da hâkim, taraflara uzlaşmanın ne demek olduğunu ve sonuçlarını ayrıntılı bir şekilde anlatır .
-Taraflara uzlaşma isteyip istemedikleri sorulur.
-Taraflar, uzlaşmak isteyip istemediklerini 3 gün içerisinde bildirirler . Bu süre içinde yanıt verilmediği takdirde uzlaşma reddedilmiş sayılır.

2. Uzlaştırmacı Görevlendirilmesi
Her iki taraf da uzlaşmak istediğini bildirirse, Cumhuriyet savcısı tarafından bir uzlaştırmacı görevlendirilir . Uzlaştırmacı, hukuk fakültesi mezunları arasından görevlendirilir .

3. Uzlaştırma Müzakereleri
Uzlaştırmacı, dosya içindeki belgelerin birer örneğinin kendisine verilmesinden itibaren en geç otuz gün içinde uzlaştırma işlemlerini sonuçlandırmak zorundadır . Bu süre her defasında yirmi günü geçmemek üzere en fazla iki kez daha uzatılabilir.

4. Uzlaşma Edimleri
Uzlaşma kapsamında kararlaştırılabilecek edimler şunlardır :
-Fiilden kaynaklanan maddi veya manevi zararın tamamen ya da kısmen tazmin edilmesi veya eski hale getirilmesi,
-Mağdurun haklarına halef olan üçüncü kişi ya da kişilerin zararlarının tazmini,
-Bir kamu kurumu veya kamu yararına hizmet veren özel bir kuruluş ile yardıma muhtaç kişi ya da kişilere bağış yapmak,
-Mağdur, suçtan zarar gören veya bunların gösterecekleri üçüncü şahıs ya da bir kamu kurumunun belirli hizmetlerinin geçici süreyle yerine getirilmesi,
-Topluma faydalı birey olmayı sağlayacak bir programa katılım,
-Mağdurdan veya suçtan zarar görenden özür dilenmesi.
-Taraflar uzlaştırma süreci sonunda edimsiz olarak da uzlaşabilirler .

Uzlaşmanın Hukuki Sonuçları
-Soruşturma Evresinde Uzlaşma
Soruşturma evresinde uzlaşmanın gerçekleşmesi ve edimin yerine getirilmesi hâlinde, şüpheli hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilir ve bu karar adlî sicile kaydedilmez . Aksi hâlde kamu davası açılır.
-Kovuşturma Evresinde Uzlaşma
Kovuşturma evresinde uzlaşmanın gerçekleşmesi ve edimin yerine getirilmesi hâlinde, sanık hakkında düşme kararı verilir ve bu karar adlî sicile kaydedilmez . Aksi hâlde yargılamaya devam olunur.

Tazminat Davası Açma Hakkı
Anayasa Mahkemesi'nin 2023/43 Esas No, 2023/141 Karar No ve 26/7/2023 tarihli kararı ile uzlaşmanın sağlanması hâlinde tazminat davası açılamayacağını öngören kural (CMK m. 253/19) iptal edilmiştir . Yani artık soruşturma aşamasında uzlaşma sağlansa bile ayrıca tazminat davası açılabilmektedir.

Diğer Sonuçlar
Uzlaştırma müzakereleri sırasında yapılan açıklamalar herhangi bir soruşturma ve kovuşturmada ya da davada delil olarak kullanılamaz .Failin edimini yerine getirmemesi halinde uzlaştırma raporu veya uzlaşma belgesi, İcra ve İflas Kanunu'nun 38. maddesinde yazılı ilam mahiyetini haiz belgelerden sayılır .Uzlaştırma ücreti ve giderlerinden mağdur/katılan veya suçtan zarar gören hiçbir şekilde sorumlu değildir .

Çok Failli veya Çok Mağdurlu Suçlarda Uzlaşma
-Birden fazla fail varsa: Aralarında iştirak ilişkisi olsun veya olmasın, ancak uzlaşan fail uzlaşma hükümlerinden yararlanır. Mağdur tüm faillerle uzlaşabileceği gibi sadece bir veya birkaç faille de uzlaşabilir .
-Birden fazla mağdur varsa: Şüpheli veya sanık tüm mağdurlarla uzlaşmak zorundadır. Tüm mağdurlarla uzlaşma olmazsa uzlaştırma hükümlerinden yararlanamaz .

Samsun BCA Hukuk ve Danışmanlık Olarak Yanınızdayız
Uzlaştırma, ceza yargılamasının en kritik aşamalarından biridir. Hakkınızdaki suçun uzlaştırma kapsamında olup olmadığını bilmek, süreci doğru yönetmek ve hak kaybına uğramamak açısından hayati önem taşır. Uzlaşma teklifini kabul edip etmeme, ne tür bir edim teklif edileceği, edimin yerine getirilip getirilmediğinin takibi gibi konular profesyonel hukuki danışmanlık gerektirir.

Av. Besim Can Akbaş liderliğindeki ekibimiz, ceza hukuku alanında uzman kadrosuyla, uzlaştırma sürecinde müvekkillerimize hukuki danışmanlık sunmakta, hak kayıplarını önlemek ve en lehe sonucu elde etmek için yanınızda yer almaktadır.

Hakkınızda bir soruşturma başlatıldıysa veya uzlaştırma teklifi aldıysanız, hak kaybına uğramadan bizimle iletişime geçin.

Samsun BCA HUKUK VE DANIŞMANLIK
Av. Besim Can AKBAŞ